Stary Młyn Strzeszyn

Historia

Stary Młyn Alte Mühle położony jest na Pomorzu Zachodnim, gdzie krzyżowały się interesy Polski, Branderburgii, Państwa Zakonnego, Meklemburgii, Szwecji, Danii i Cesarstwa Niemieckiego.

W IX-X wieku istniały tutaj silne ośrodki osadnicze. Początkowo powstawały osady, które często pozostawały wsiami. Inne leżące w dogodnych miejscach, przekształciły się w grody obronne. Stały się one potem siedzibą władców i zabezpieczały przed najazdami. W miarę wzrostu zaludnienia wokół grodów budowano obwarowane podgrodzia, w których rozwijały się ośrodki rzemieślnicze i handlowe. To właśnie one stały się zalążkiem późniejszych miast pomorskich.

Na początku X wieku Niemcy rozpoczęli najazdy na tereny między Łabą a Odrą. Pomorze Zachodnie stanowiło pierwszą dzielnicę, która w latach 963-972 została przyłączona do państwa Mieszka I. O przynależności do Polski przesądziły dwie zwycięskie bitwy (w 967 oraz w 972 bitwa pod Cedynią), które Mieszko I stoczył z niemieckim feudałami. W roku 1000, za panowania Bolesława I Chrobrego zostało założone biskupstwo w Kołobrzegu. Po śmierci króla wpływy polskie na Pomorzu osłabły

Pierwszym historycznym władcą był Warcisław, którego panowanie przypada na początek XII wieku. W tym okresie zaczęło tworzyć się samodzielne państwo. W roku 1121 teren ten zajęty został przez Bolesława Krzywoustego. Władca granice Polski z Niemcami doprowadził do położenia za czasów panowania Bolesława Chrobrego i Mieszka I.

Kilka lat później, w roku 1124 na zaproszenie Bolesława III Krzywoustego na Pomorze Zachodnie z misją chrystianizacyjną wyruszył Otton z Bambergu. Otton przyjechał na misję w asyście duchownych niemieckich i polskiego oddziału zbrojnego dowodzonego przez kasztelana santockiego Pawlika. Pod Stargardem powitał go książę pomorski Warcisław I, obiecując mu wsparcie w jego misji. Następnie biskup Otton skierował się do Pyrzyc, gdzie został dobrze przyjęty przez mieszkańców. Wkrótce Otton zorganizował w Pyrzycach pierwszy masowy chrzest Pomorzan, gdzie według legendy ochrzczonych zostało 7 tysięcy Pomorzan w ciągu 20 dni. W Szczecinie dwumiesięczne starania Ottona zakończyły się sukcesem. Zniszczono świątynię Trygława, a posrebrzane głowy ocalałe z posągu trójgłowego boga zostały wysłane do Rzymu. Wkrótce lud szczeciński przyjął chrzest, lękając się represji ze strony Bolesława III Krzywoustego. Następnie Otto wyruszył chrystianizować miasta Gartz (Gardziec), Lubiń i Wolin, gdzie tym razem już nie napotkał oporu.

Otton z Bambergu w trakcie pierwszej swojej misji założył 11 kościołów i ochrzcił tysiące ludzi. Jednak tereny Pomorza Zachodniego pozostawały w znacznej części pogańskie. Brak księży, opór pogańskiej kasty kapłańskiej i dawne wierzenia ludu wciąż powodowały, że chrześcijaństwo na Pomorzu było słabe i powierzchowne. W związku z tym Otto pertraktował z królem Niemiec, który rościł sobie prawo do wszystkich terenów pomorskich położonych na zachód od Odry, aby ten pomógł mu zorganizować drugą wyprawę misyjną na te właśnie tereny.

Druga wyprawa misyjna Ottona rozpoczęła się wiosną 1128 roku. Kolejnymi etapami podróży Ottona były Wolgast (Wołogoszcz) i Gützkow (Choćków). W obu tych miejscowościach misjonarz kazał wznieść nowe kościoły. Wkrótce odwiedził również Szczecin, Wolin i Kamień Pomorski. Pośredniczył w zawarciu przymierza pomiędzy księciem Warcisławem i zbuntowanymi przeciw niemu grodami - Szczecinem i Wolinem.

W wieku XII Pomorze Zachodnie pozostawało pod zwierzchnictwem Polski, a jego ustrój upodabniał się do tych w innych dzielnicach państwa polskiego. W tym czasie zaczęły powstawać drogi handlowe łączące nadmorskie porty z miastami w głębi lądu.

W roku 1181 Pomorze poprzez krucjatę na Obodrytów zostało pozbawione poparcia Polski. W ten sposób przeszło pod opiekę Cesarstwa Niemieckiego i zaczęło tracić terytoria na zachodzie i południu. Utworzyła się granica między Pomorzem Zachodnim a Wielkopolską. Była nią Gwda. Po tych zmianach na ziemiach zachodniopomorskich pojawiło się niemieckie prawo a wraz z nim proces kolonizacji. Tereny na północ od Warty i Noteci zostały nazwane mianem Nowa Marchia. W roku 1295 Pomorze Zachodnie zostało podzielone na dzielnice: szczecińską i wołogoską.

W XIII wieku następują straty terytorialne. W roku 1229 Meklemburczycy zagarnęli obszary położone za zachód od rzeki Piany (okręgi Gnojno, Malchin, z miastami Gustrow, Teterow i Malchin), a rok później w roku 1230 na rzecz Brandenburgii została utracona Ziemia Teltowska i Ziemia Barnimska, których władcy byli lennikami książąt zachodniopomorskich. Wobec dalszego zagrożenia ze strony Meklemburgii, Warcisław III szukał poparcia u Brandenburczyków. Układem z Kremmen (1236 rok) złożył hołd lenny margrabiom, oraz odstąpił im Ziemie Stargardzką (z głównym miastem Burg Stargard i Bezrzecką, czyli okolice Neubrandenburga. W czwartym dziesięcioleciu XIII wieku Pomorzanom udało się odebrać władcom Piastowskim kasztelanię cedyńską oraz okręgi Chojny i Myśliborza. Wobec braku potomstwa Warcisława III, powstała obawa że dzielnica dymińska może wpaść w ręce askańczyków. Wobec tego Barnim I chciał sobie zapewnić dziedzictwo po kuzynie przy poparciu brandeburgii. W roku 1250 zawarto układ w Hohen Landin, na mocy którego obaj książęta uznawali zwierzchnictwo lenne Brandenburgii, jednak z prawem dziedziczenia swych ziem. Ponad to Księstwo szczecińskie musiało odstąpić Ziemie Wkrzańską (z miastami Prenzlau, Lychen, Templin, Gramzow i Zehdenick). W roku 1260 utracono na rzecz Brandenburgii kasztelanie Cedyńską ( z miastami:Cedynia, Chojna, Myślibórz oraz Kostrzyn nad Odrą). W roku 1276 biskup kamieński Herman von Gleichen pozbył się na rzecz Brandenburczyków ziemi lipiańskiej, a w roku 1280 ziemi świdwińskiej z miastami Świdwin i Drawsko Pomorskie.

Od końca XIV wieku o terytorium zaczęli się starać najpierw Władysław Łokietek, a następnie Kazimierz Wielki. Starali się oni doprowadzić do zjednoczenia Polski.

W roku 1390 książę Warcisław VII poddał Pomorze zwierzchnictwu lennemu Koronie Królestwa Polskiego. W okresie swojego panowania zaczął toczyć walkę z zakonem krzyżackim. Z jego polecenia w roku 1388 aresztowany i wzięty do niewoli został książę nadreński Wilhelm z Geldrii.

Gdy w XIV wieku król polski nadał szerokie przywileje handlowe kupcom miast Pomorza Zachodniego, to książęta pomorscy uczynili podobny krok i udzielili podobnych uprawnień kupcom polskim.

W roku 1410 po wygranej bitwie pod Grunwaldem ziemie szczecińska z nową siłą została atakowana przez Marchię Brandenburską. Toczone były głównie walki o ziemię wkrzańską. Po bitwie pod Angermünde w 1420 roku poległy wojska pomorskie, jednak dzięki ich ofiarności zatrzymany został marsz nieprzyjaciela w głąb Polski.

W wieku XIV i XV Pomorze walczyło przeciwko państwu niemieckiemu. Na tron wstąpił książę pomorski z dynastii Gryfitów Eryk Pomorski. Władał on jednocześnie Norwegią, Szwecją i Danią oraz księstwem słupskim.

W roku 1464 między Brandenburgią a księstwem wołogoskim zaczęły toczyć się walki o Ziemię Szczecińską.

W latach 1454-1466 podczas wojny trzynastoletniej Polska pokonała zakon krzyżacki. Dzięki temu odzyskała Prusy Królewskie tj. Pomorze Gdańskie z Warmią.

W marcu 1500 roku, obdarowane przez książęta pomorskie cztery rody szlacheckie: Münchow, von Glasenapp, von Wolde i von Zastrow zaczęły, za zgodą władz Pomorza, zajmować, dzielić i przekształcać na wioski, folwarki i dobra rycerskie okrąg pilski.

Okręg pilski obejmował miejscowość Barwice, graniczył na wschodzie z Radaczem, a na zachodzie z częścią starostwa Stare Drawsko. Okręg otrzymał swoją nazwę najprawdopodobniej od Jeziora Pile, mieszczącego się na jego terenie.

Stary Młyn powstaje w roku 1566 roku. Nazwa miejscowości Stary Młyn daje do zrozumienia, że została ona założona w okolicach starego młyna. Chodzi o młyn wodny, położony między Jeziorem Brody a Jeziorem Strzeszyn. Niestety nie można ustalić, kiedy dokładnie młyn przestał działać. Miejscowość zakłada Andres von Wolde, potomek rodu szlacheckiego Wolde. W dniu 17.06.1577 roku rody szlacheckie ustaliły pod nadzorem książąt pomorskich podział granic znajdujących się na obszarach puszczy wiosek, jak również dziedziczność dworów i przynależnych im pól. Wyżej wymienione ustalenia dotyczą następujących miejscowości: Kiełpino (Kölpin), Dąbie (Eichenberg), Okole (Wuckel), Stary Młyn (Alte Mühle), Juchowo (Bärbaum, dawniej Behrbohm), Pile (Pieleburg), Dąbrownica (Dummerfirz), Liszkowo (Altenwalde), Borne Sulinowo (Linde), Starowice (Zacharin). Uniemino (Nemmin) nie zostało wymienione. Z wyżej wymienionych miejscowości Polacy zażądali oddania Starego Młyna, Liszkowa oraz Starowic jako miejscowości znajdujących się na terenie ich kraju.

W latach 1629 – 1634, poprzez aktywność kolonizacyjną graniczących ze sobą rodów, dochodziło do kradzieży i podpaleń a skradzione mienie, w tym zwierzęta, były wywożone do sąsiednich miejscowości, jak np. do Łubowa czy Starego Drawska. Straty w Starym Młynie wynosiły ponad 17 000 Rtl (Talary pruskie – Reichstaler, cena za krowę w latach 1620 – 1650 wynosiła mniej więcej 9 talarów). Według pilskiej kroniki kościelnej, nad Jeziorem Pile powstały dwa zamki rozbójników: jeden w ostrowie przed Borne Sulinowo, który dzisiaj jest znany pod nazwą Piwnica Elisabeth (Elisabeth Keller), drugi na prawo od miejsca, w którym jezioro sprzed Starego Młyna łączy się z Jeziorem Pile.

Aby ukrócić kłótnie i rozwiązać problem zadłużenia, w konflikt włączyły się władze Pomorza (Polsko-pruskie porozumienia graniczne, 1635). W tych samych latach zostali zwalczeni rycerze rozbójnicy.

W roku 1618 rozpoczyna się tzw. Wojna Trzydziestoletnia, która szybko obejmuje tereny Pomorza Zachodniego, niszcząc znajdujące się tam miejscowości. Na jesieni 1629 roku zostaje podpisany rozejm w Starym Targu na mocy którego zachowany zostaje stan posiadania obu stron. Szwedzi posiadają w tym momencie większą część Inflant, porty Prus Królewskich i Książęcych bez Gdańska, Królewca i Pucka. Mają także prawo do pobierania przeważającej części ceł ściąganych z handlu gdańskiego. W 1630 roku Szwedzi zajmują Pomorze Zachodnie, a w 1637 roku wcielają je do Szwecji. Ten stan rzeczy sankcjonuje traktat westfalski (1648), który dzieli Pomorze. Król szwedzki otrzymał Pomorze Przednie (Vorpommern) i wyspę Rugię, a margrabia-elektor Brandenburgii otrzymuje Pomorze Tylne i biskupstwo kamieńskie (Kamień Pomorski).

Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku nastąpił rozkwit gospodarczy terytorium. W tym okresie zaczęto m.in. budowę portu w Świnoujściu. Na początku XIX wieku zaczął rozwijać się przemysł stoczniowy, cementowy, chemiczny i rolno-spożywczy. Dzięki likwidacji ceł sundzkich łatwiejszy stał się handel przez cieśniny duńskie.

Informacja z dzienników z roku 1784: Stary Młyn leży pomiędzy dwoma jeziorami, Jeziorem Brody od zachodu i Jeziorem Strzeszyn od strony wschodniej, posiada jeden folwark, trzy koty (Kötter), majątek ziemski Zollnow, który jest pozostałością po młynie i leży nad jeziorem Zollnow, sześć miejsc na ognisko, pola uprawne, trochę świerków, z okolicznych jezior łowione są ryby, jak również jest wpisany do Nowo Szczecińskiego Synodu. W dniu 23 grudnia 1730 Stary Młyn został przez spadkobierców Andreasa Wolde przekazany burmistrzowi Stenzler, który 10 kwietnia 1731 ustąpił na rzecz Wolfa Heinricha von Renzel. Od nowego burmistrza Stary Młyn został odkupiony w roku 1740 przez Wilhelma Heinricha von Wolde, który już dwa lata później, 27 września 1742 roku, wystawił Stary Młyn łącznie z ¼ prawa patronatu nad kościołem i parafią na aukcje, którą wygrał Friedrich von Dreger, otrzymując wybór, czy chce otrzymać Stary Młyn w ramach prawa dziedziczenia, czy drogą kupna. Jednak niecały rok później, w 1743, kapitan Carl Erdmann von Wolde, korzystając z praw pierwokupu, przejął Stary Młyn i przekazał go w ramach darowizny na kolejne 24 lata pannie Marii Barbara von Münchow – wdowie po hrabim von Glasenapp.

W późniejszych latach Stary Młyn i okoliczne miejscowości kontynuowały swój rozwój: zostały zbudowane drogi pomiędzy Starym Młynem, Łubowem i Bornem Sulinowo, został przebudowany kościół w Juchowie, gdzie zamontowano nowe organy. Kolejni właściciele posesji starali się połączyć znajdujące się w okolicach Jeziora Pile miejscowości, dzieci ze Starego Młyna były wożone do szkoły do Łubowa, te z Juchowa do Bornego Sulinowa. Również podczas występów i festynów można było podróżować dorożkami, podstawianymi przez starostów.

Po pierwszej wojnie światowej Pomorze Zachodnie znalazło się w granicach Rzeszy Niemieckiej. Po zakończeniu drugiej wojny światowej wschodnią część Pomorza Zachodniego przyznano Polsce; ludność niemiecką przesiedlono do Niemiec, na teren ten przybyli m.in. Kresowianie. Zachodnia część Pomorza Zachodniego (Pomorze Przednie) znalazła się w granicach radzieckiej strefy okupacyjnej, a następnie w NRD. Obecnie niemiecka część wraz z Meklemburgią stanowi kraj związkowy Meklemburgia-Pomorze Przednie, w Polsce województwo zachodniopomorskie.

Okolice Starego Młyna stały się miejscem znanym nie tylko z pięknych widoków, ciągnących się kilometrami lasów czy czystych jezior, ale również z uczynności, z rodzinnego ciepła, z przywiązywania wagi do kultury i woli rozwoju.

Różności:

  Niemiecka nazwa

  Polska nazwa po 1945

  Altenwalde

  Liszkowo

  Bahrenbusch

  Brokęcino

  Draheim

  Stare Drawsko

  Dummerfitz

  Dąbrowica

  Flederborn

  Podgaje

  Galow

  Gałowo

  Gellin

  Jelenino

  Gramenz

  Grzmiąca

  GroßKrössin

  Krosino

  Grünewald

  Mieszałki

  Hasenfier

  Ciosaniec

  Heinrichsdorf

  Siemczyno

  Juchow

  Juchowo

  Kasimirsdorf

  Kazimierz

  Klaushagen

  Kluczewo

  Knacksee

  Przełęg (nie istnieje)

  Kölpin

  Kiełpino

  Krangen

  Krągi

  Küdde

  GwdaWielka

  Liepenfier

  Czarnkowie

  Lottin

  Lotyń

  Lubow

  Łubowo

  Lucknitz

  Łęknica

  Lümzow

  Łomczewo

  Naseband

  Nosibądy

  Neu Priebkow

  Przybkówko

  Neu Wuhrow

  NoweWorowo

  Osterfelde

  Ostropole

  Persanzig

  Parsęcko

  Pielburg

  Pile

  Priebkow

  Przybkowo

  Soltnitz

  Żółtnica

  Sparsee

  Spore

  Storkow

  Storkowo

  Thurow

  Turowo

  Trabehn

  Drawień

  Valm

  StaryChwalim

  Wulfflatzke

  Wilcze Laski

  Wurchow

  Wierzchowo

  Zicker

  Sikory

  Zülkenhagen

  Sulikowo

 

 

Mapa Pomorza, Prusy:

 

 

 

Talar pruski:

 

 

 

Herb rodu von Wolde:                                            Herb rodu von Zastrow:

                                 

 

 

Herb rodu von Münchow:                                     Herb rodu von Glasenapp:

                                  

Dojazd do nas

Zobacz szczegółowo na mapie jak dojechać do naszego urokliwego miejsca.

Nasza oferta

Zapoznaj się ze szczegółami naszej bogatej i niepowtarzalnej oferty
 
projekt / wykonanie strony www: graffik.com.pl